Merhaba,
Bahar festivalleri tüm bereketiyle sürüyor. Bu hafta bültende festivaller öne çıkıyor.
Haftanın odağında 90 yıl sonra ait olduğu topraklara, İzmir’e dönen heykel başının hikayesine yer verdik.
İyi okumalar 🐌
🖼 Haftanın Sergileri
🎨 EMART Genç Yetenekleri Güçlendirme Vakfı’nın desteklediği genç sanatçıların Giuseppe Verdi’nin "La Traviata" operasından yola çıkarak hazırladıkları eserleri, 10 Mayıs’a kadar İtalyan Kültür Merkezi’nde izlenebilir.
🖌 Cüneyt Gürbulak’ın ‘parmaklarının ucuyla’ çizdiği resimleri, Parmağımın Ucundaki Hayallerim sergisi 10 Mayıs’a kadar Müze İKSF’de izlenebilir.
➕ Bu hafta seçkimize dahil olan diğer sergiler ise şöyle:
Geleneksel Sanatlarda Kültürel Süreklilik Tekstil, Dokuma, Tezhib, Minyatür Karma Sergisi, 3 Mayıs’a kadar AASSM’de
Zamanı Saklamak Seramik Sergisi, 9 Mayıs’a kadar Müze İKSF’de
İçsel Buluşmalar Resim ve Seramik Sergisi, 8 Mayıs’a kadar Türk-Amerikan Dostluk Derneği’nde
Cumhuriyet Semtevleri Karakalem Resim Sergisi, 4 Mayıs’a kadar Gaziemir Belediyesi Hizmet Binası’nda
Sadettin Tezcan Özel Eğitim Meslek Okulu Yıl Sonu Sanat Sergisi, 7 Mayıs’a kadar AASSM’de
‘Türkler’ Resim Sergisi, 5 Mayıs’a kadar Tarihi Bıçakçı Han’da
🎭 Haftanın Tiyatro Oyunları
🎭 Ankara DT’nin Devlet Ana oyunu 5-8 Mayıs tarihlerinde İzmir’de sahnelenecek. Kemal Tahir’in aynı adlı romandan uyarlanan oyunu için programınızı şimdiden yapabilirsiniz.
Bu hafta İzmir DT’de Arzunun Onda Dokuzu ve Karıncalar / Bir Savaş Vardı oyunları sahnede olacak.
📆 Bu hafta için seçtiğimiz diğer oyunlar ise etkinlik takviminde.
🎷 Haftanın Konserleri
1 Mayıs Cuma akşamı Ceylan Ertem İstinyeArt %100 Performans Arena’da, Ari Barokas SoldOut Performance Hall’de sahne alacak.
📆 Bu hafta için seçtiğimiz diğer konserler etkinlik takviminde.
🧸 Çocuk Etkinlikleri
🎭 4-9 yaş arası çocukların yaratıcılığını sahneye taşımayı amaçlayan Böcek Oteli, 3 Mayıs 11.00 ve 14.00’de Karşıyaka Ragıp Haykır Sahnesi Fuaye Alanı’nda sahnelenecek.
🎨 Gaziemir Belediyesi, 12-17 yaş arası çocuklar ve gençler için ‘İklim Krizinde Hava’ temalı bir afiş yarışması düzenliyor. Katılım şartları ve diğer detaylar burada.
🎪 Haftanın Festivalleri
💐 27. Uluslararası Bayındır Çiçek Festivali 30 Nisan - 3 Mayıs tarihleri arasında Bayındır’da yapılacak. Festival programı burada.
✨ 12. Uluslararası Urla Enginar Festivali 1-3 Mayıs tarihleri arasında Urla’da yapılacak. Festival programı burada.
🎬 21. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali, 1-10 Mayıs tarihleri arasında yapılacak. Gösterimler ve diğer etkinliklere ait takvim burada.
✔ Ücretsiz Etkinlikler
👯♂ 29 Nisan Dünya Dans Günü dolayısıyla 29 Nisan’da Tarihi Bıçakçı Han’da saat 19.00’da çağdaş dans performansı, Fransız Kültür Merkezi’nde saat 19.00’da dans filmleri gösterimleri; Gaziemir Festival Alanı’nda ve Dikili Atatürk Meydanı’nda saat 20.00’de dans gösterileri düzenlenecek.
🚶♀ Konak Belediyesi Tarih Gezileri Mayıs programı belli oldu. Size uyan tarihlerde ve istediğiniz rotada hala kontenjan kaldıysa buradan başvuru yapabilirsiniz.
🎶 Haftanın ücretsiz konser programı şöyle:
Güzelyalı TSM Derneği THM Konseri, 30 Nisan 19.30, Mustafa Necati Kültür Merkezi
Selda Bağcan, 1 Mayıs 14.00, Gündoğdu Meydanı
Smyrna Capella, 2 Mayıs 19.00, Aziz Vukolos Kilisesi
Deniz Akçam Piyano Resitali, 3 Mayıs 19.30, Aziz Vukolos Kilisesi
Merve Mete, 4 Mayıs 20.00, Aziz Vukolos Kilisesi
🎭 Camping - Bir Kamp Komedisi 29 Nisan 21.00’de Tire Belediyesi Kültür Salonu’nda; Müfettiş 2 Mayıs 20.00’de Kültürpark Gençlik Tiyatrosu’nda sahnelenecek.
🎬 Taksi Şoförü filmi 3 Mayıs 19.00’da Elhamra Sahnesi’nde gösterilecek.
90 yıl sonra ait olduğu yere, İzmir’e dönen heykel başının hikayesi
Gönüllü iade edilen heykel başı, İzmir Arkeoloji Müzesi, 16 Nisan 2026, İHA
Maarif Vekaleti’nin Temmuz 1934’te ikinci sayısını yayınladığı Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi’nde, Abideleri Koruma Heyeti azasından Prof. F. Miltner ve İzmir Müzesi Müdürü Selâhattin (Kantar) imzasıyla ‘İzmirde Roma Devrine Ait Forumda Yapılan Hafriyat Hakkında İhzari Rapor’ yayınlandı. Raporun girişinde yazarlar şu cümlelere yer verdi: ‘İzmir gibi çok devam eden değişiklikler geçirmiş bir şehrin asarıatikası birçok tehlikelere maruz kalmıştır. Son yirmi otuz sene zarfında ve büyük harp esnasında birçok tarihi eserler, bir daha elde edilemiyecek surette, ortadan kaybolmuşlardır. Bu sebeple hiç olmazsa geri kalmış olanları kurtarmak bir borç teşkil ediyordu.’
Heykel başının ilk fotoğrafı, Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi/2 (1934)
Söz konusu raporda Smyrna’da bulunan ve fotoğraflanan eserler arasında yaklaşık olarak MS IV. yüzyıla tarihlenen bir heykel başına da yer verildi.
1932’de Smyrna’da başlayan ilk kazılarda ortaya çıkarılan heykel başı, kayıtlara geçirilmiş olmasına rağmen bir süre sonra kayboldu.
1950’de Smyrna Agorası kazılarındaki buluntulara dair yayınlanan detaylı makaleden* sonra heykel başının kayıp olduğuna dair ilk kayıt 1966’da yayınlanan bir kitapta** ve Oxford Üniversitesi veri tabanında yer aldı.
Kamuoyu, heykel başının yasadışı yollarla yurt dışına kaçırıldığından ancak 92 yıl sonra, tarihi eserin iadesi sağlandığında haberdar oldu.
Denver şehri sakinlerinden Marie Thérèse Macy’nin 1989’da ölümü sonrası mirasından bir heykel başı ABD’de faaliyet gösteren Denver Sanat Müzesi’ne (Denver Art Museum) ödünç olarak verildi. Tarihi eserin 2005 yılında müzenin resmi koleksiyonuna eklenmesi sonrasında Müze, eserin orijinine dair araştırmalarına başladı.
1946-48 ABD İstanbul Başkonsolosu Clarence Edward Macy ve eşi Marie Thérèse Macy
Mirasından tarihi eser çıkan Marie Thérèse Macy, 1946 - 1948 yılları arasında ABD’nin İstanbul Başkonsolosluğu görevini yürüten Clarence Edward Macy’nin eşiydi. Başkonsolos Macy, 1984’te, eşinden beş yıl önce vefat etmişti.
Denver Sanat Müzesi'nde sergilendiği dönemden, Brooke Williams, KDVR Denver
Araştırmalar neticesinde Türk makamlarıyla ilk kez 2013 yılında temas kuran Müze, Anadolu kökenli olduğunu değerlendirdikleri bir heykel başının kendi koleksiyonlarında yer aldığını ve bu tarihi eserin bir zamanlar Türk müzesinin koleksiyonunda yer alıp almadığına dair bilgi talep etti. Müze yetkililerinin aktardıklarına göre takip eden yıllardaki iletişim girişimleri başarılı sonuç vermedi. Ta ki 2025’e kadar.
Smyrna Antik Kenti kazı ve araştırmalarını yürüten İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarınca hazırlanan raporla, heykel başının üslup özellikleri doğrultusunda Theodosius Dönemi heykel sanatı ile ilişkilendirildiği ve Efes–Smyrna bölgesinde yer alan bir atölyenin ürünü olduğu teyit edildi.
Mart 2025’te Türk makamları, eserin resmen iadesini talep etti. Denver Sanat Müzesi de gönüllü iade niyetini yineleyerek Eylül 2025’te heykel başını koleksiyonundan çıkardı. Eser, Aralık 2025’te Los Angeles’taki Türkiye Başkonsolosluğu’na teslim edildi.
Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye’ye getirdiği eser Ankara’da Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü’nde muhafazaya alındıktan kısa süre sonra Nisan 2026’da İzmir Arkeoloji Müzesi’nde, ait olduğu topraklarda sergilenmeye başladı.
Heykel başı İzmir Arkeoloji Müzesi'nde, 16 Nisan 2026, İHA
Yüksekliği 25 cm olan ve M.S. 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen mermer heykel başı, bir erkeğe ait portredir. Boyun kısmından altı kırık ve eksik olan eserde saç ve kaş kıvrımları keskiyle işlenmiş, göz bebekleri matkap darbeleriyle belirtilmiştir. Kısa sakallı portrede gözlerin izleyiciye doğru baktığı, yüz hatlarında ise belirgin ifade unsurlarının bulunduğu görülmektedir.
* Naumann, R. and S. Kantar, 'Die Agora von Smyrna', Kleinasien und Byzanz. Istanbuler Forschungen 17, Berlin 1950
** Inan, J. and E. Rosenbaum, Roman and Early Byzantine Portrait Sculpture in Asia Minor, Oxford 1966
Haftaya görüşmek üzere ✌
