Merhaba,
Bu hafta bültende birçok festival, tiyatro buluşması, söyleşiler ve film gösterimlerini kapsayan; Tire’den Aliağa’ya İzmir’in neredeyse yarısını kapsayan ücretsiz etkinlikler ön plana çıkıyor.
Haftanın hikayesi ise geçtiğimiz hafta imar planında yapılan değişiklikler 20 kata kadar imarın önü açılan endüstriyel miras alanı olan Alsancak’taki Elektrik Fabrikası.
İyi okumalar 🐌
📰 Haftanın Haberleri
İzmir Doğalgaz’ın 13. kez düzenlediği fotoğraf yarışmasında tema, İzmirlilerin son yıllarda sıkça gündeminde yer alan ‘Su ve Susuzluk’ olarak seçildi. Başvuruların 11 Mayıs’a kadar devam edeceği yarışmanın yönergesi burada.
İzmir İş Kadınları Derneği, 3. Uluslararası Fotoğraf Yarışması’nı duyurdu. 7 Mayıs’a kadar başvuruları süreceği yarışmanın bu yıl teması ‘Kadının Doğaya Dokunuşu; Gaia’dan Günümüze Sürdürülebilirlik’. Yarışmaya dair detaylı bilgi ve başvuru koşulları İZİKAD’dan öğrenilebilir.
🖼 Haftanın Sergileri
📸 Akgün Akova, dünyanın farklı yerlerinde bazen bir şenlikte bazen sakin bir sokakta kadrajına aldığı müzisyenleri izleyiciyle buluşturuyor. Müziğin Bavulu Fotoğraf Sergisi, 27 Mart - 3 Mayıs tarihleri arasında Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde izlenebilir.
🌱 Mart Dokuzu Urla Ot Bayramı vesilesiyle izleyiciyle buluşacak Crafted Nature Sergisi, moda ve tekstil alanında sürdürülebilirliğe dikkat çekmek amacıyla doğal kaynakların korunması, doğa ile daha dengeli üretim ilişkilerinin kurulması gibi konulara odaklanıyor. Sergi, 28 Mart - 12 Nisan tarihleri arasında Urla Belediyesi Kent tarihi ve Arşivi’nde izlenebilir.
➕ Bu hafta seçkimize dahil olan diğer sergiler ise şöyle:
Döngü Karma Sergi, 29 Mart’a kadar Kültürpark Pakistan Pavyonu’nda
Ertelemek Sergisi, 12 Nisan’a kadar Turgut Pura Vakfı’nda
Yarbay Mustafa Kemal Çanakkale'den Yükselen Umut Sergisi, 15 Nisan’a kadar İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hizmet Binası’nda
Öbür Dağ; Başka Zaman Sergisi, 20 Nisan’a kadar Bademler Sanat Köyü’nde
Tiyatro Afişleri Sergisi, 10 Nisan’a kadar GaleriALT’da
Karma Resim Sergisi, 3 Nisan’a kadar Müze İKSF’de
Dekor Eskiz Maket Sergisi, 2 Nisan’a kadar DEÜ Sabancı Kültür Merkezi’nde
🎭 44. Hülya - Özdemir Nutku Uluslararası İzmir Tiyatro Festivali
27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü’nde perdesini açacak festival kapsamında 2 hafta boyunca İzmir’in çeşitli sahnelerinde her gün oyunlar sahnelenecek. Bu yıl yaklaşık 50 oyunun yer aldığı festival takvimine buradan erişmek mümkün.
🌿 Mart Dokuzu Urla Ot Bayramı
Baharın gelişinin kutlandığı Mart Dokuzu bayramının yerel otlarla birleştirildiği bu festival bizce hak ettiği değeri henüz bulamamış mütevazı bir takvim içeriyor. Özellikle yemek atölyeleri ve ot tanıma gezisini tavsiye ederiz. 28-29 Mart’taki festivale ait takvim burada.
🐟 Foça Yerel Balık Festivali
2025 sonbaharında yapılması planlanan ancak Foça’da yaşanana sel felaketi sonrası ertelenen festival, programındaki ufak değişikliklerle bu hafta sonu yapılacak. Yerel balık çeşitleriyle ve deniz ekosistemiyle kurulan ilişkiyi anlatmayı ve güçlendirmeyi amaçlayan festival balıkçılığın merkezlerinden Eski Foça'da yapılacak. Gitmeyi düşünenlerin kalın giyinmesinde fayda var. Zira etkinliklerin büyük bölümü Nihat Dirim ve Marsilya meydanlarında. Festival detayları burada.
🎭 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü Etkinlikleri
İzmir’in neredeyse yarısında bugünden hafta başına kadar 27 Mart münasebetiyle etkinlikler yapılacak. Geçen hafta duyurduğumuz Bergama’daki Odeon Pergamon ve Berksav Tiyatro Günleri haricinde Seferihisar Tiyatroları Buluşması ve Karabağlar Tiyatro Günleri gibi Çiğli, Dikili, Ödemiş, Güzelbahçe ve Gaziemir’de de ücretsiz oyunlar sahnelenecek. Her birine ait detaylı bilgi etkinlik takviminde.
🗓 Konak’ta Nisan Boyunca Yapılacak Ücretsiz Gezi Kayıtları
Konak Belediyesi, Nisan boyunca her hafta Kadifekale - Basmane, Kemeraltı ve Alsancak rotalarında toplam 14 ücretsiz gezi düzenleyecek. Katılmak istediğiniz rota ve tarihe göre kontenjanlar dolmadan önce buradan başvurabilirsiniz. Kemeraltı ve Alsancak rotalarında henüz boşluklar var gibi görünüyor.
🗓 Hafta sonu Tire’de Gastronomi, Aliağa’da Balık Avı Festivalleri
🧆 Tire’de bu hafta sonu ilk kez düzenleneceği kısa süre önce duyurulan Tire Uluslararası Gastronomi Festivali düzenlenecek. Henüz bir program açıklanmamış olması sebebiyle beklentinizi çok yükseltmeden, Tire’deki yerel lezzetlerin tadılabileceği ismine göre mütevazı bir etkinlik olmasını bekliyoruz. Festivale dair belli olan tek detay ise 28 Mart Cumartesi akşamı verilecek ücretsiz Duman konseri.
🎣 Aliağa’da cumartesi öğlen başlayıp ertesi sabaha kadar sürecek 6. Geleneksel At-Çek Balık Avı Festivali yapılacak. Oltacıların ve amatör balıkçılık meraklıları için fena bir etkinlik sayılmaz.
✔ Haftanın diğer öne çıkan etkinlikleri
📖 Latife Tekin, yeni romanı Para Gürültüsü dolayısıyla cumartesi Fransız Kültür Merkezi, pazar yakın Kitabevi, pazartesi Dramalılar Köşkü’nde söyleşiler yapıp kitabını imzalayacak.
Bu hafta bazı mekanlarda yapılacak film gösterimleri ise şöyle;
Yazar Öner Yağcı Belgesel Gösterimi ve Söyleşi, 25 Mart 19.00, Fransız Kültür Merkezi
La Panthère des neiges (The Velvet Queen, 2021) Film Gösterimi, 27 Mart 18.00, Fransız Kültür Merkezi
Gülizar film gösterimi ve yönetmenle söyleşi, 28 Mart 14.00, Bayetav Sanat (kayıt gerekli)
Vesikalı Yarim, 29 Mart 20.00, Elhamra Sahnesi
Kültürel Miras vs. Rant: Alsancak Elektrik Fabrikası
Alsancak Elektrik Fabrikası, İzmir Endüstriyel Miras Alanları, İZKA
Alsancak’taki Havagazı Fabrikası’nın 1924’te açılmasının ardından kentteki artan elektrik talebinin karşılanabilmesi amacıyla 1925’te Belçikalı Traction-Electricite şirketine İzmir’de elektrik üretme ve tramvay işletimi imtiyazı verildi. 1926’da inşaat faaliyetleri başlayan Elektrik Fabrikası arazisinde yerden su çıkması ve çöküntüler olması sebebiyle fabrika ancak 18 Ekim 1928’de açılabildi. Elektrik fabrikası deniz suyu kullanılarak linyit ve kömür ile elektrik üretmek için kullanılmaya başlandı.
II. Dünya Savaşı sürerken 27 Temmuz 1943’te yayınlanan bir kanunla Belçikalı işletmecinin imtiyazına son verildi ve Elektrik Fabrikası kamulaştırıldı. Fabrikanın mülki hakları 1944’te de İzmir Belediyesi’ne devredildi. ESHOT’un işlettiği fabrika on yıl gibi bir sürede 5 megawattlık elektrik üretiminden kapasitesini 40’a çıkardı. Soma linyit kömürü kullanılan fabrika, 1960’larda İzmir’in elektrik ihtiyacının %30’unu karşılar hale geldi.
ESHOT 1971’e kadar fabrikayı işletmeye devam etmiş; bu tarihte fabrika Türkiye Elektrik Kurumu’na devredilmişti. TEK Yönetim Kurulu, fabrikanın ekonomik ömrünü doldurduğu gerekçesiyle 30 Ağustos 1989’de fabrikanın faaliyetlerini sonlandırma kararı aldı. Fabrikanın bulunduğu parselin 1995’te TEDAŞ adına tescili sonrası kurum, fabrikayı hurda satışına çıkardı. Fabrikadaki hurda söküm işlemleri sırasında çıkan yangınla binanın bir bölümünde hasar meydana geldi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi; Meles Çayı, Alsancak Limanı ve demiryolu ile sınırladığı Liman Arkası Bölgesi için 1996’da bir imar planı hazırladı. İmar planına göre bölgenin ticaret-turizm-konut işlevleri ile yapılaşması hedefleniyordu. Aynı yıl Mimarlar Odası İzmir Şubesi, İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’na başvurarak Liman Arkası Bölgesi’ndeki yapı ve ağaçların tescilini talep etti. İncelemeleri yaklaşık iki yıl süren Koruma Kurulu, 8 Ocak 1998’de Elektrik Fabrikası da dahil olmak üzere bölgedeki Havagazı Fabrikası, Sümerbank Fabrikası ve Şark Sanayi Fabrikası’nı Korunması Gerekli Kültür Varlığı olarak tescil etti. Aynı kararda Kurul, bölgedeki sivil mimari örnekleri ve ağaç topluluklarını ise Korunması Gerekli Doğal Varlık olarak tescil etti.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Koruma Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali için 1998’de dava açmış olsa da talep reddedildi. Ancak 1996-1998 yılları arasında tespit ve tescil işlemleri sürerken hem Elektrik Fabrikası hem de Havagazı Fabrikası’nda büyük tahribat yaşandı. Fabrikaların çelik kolonları kesildi, bir kısım duvarları yıkıldı ve iç donanımları yağmalandı.
1999’da Ahmet Piriştina başkanlığında hazırlanan yeni imar planında Elektrik, Havagazı ve Sümerbank fabrikaları kültürel kullanım işleviyle korunacak yapılar olarak yer aldı. 2002-2003 yıllarında Elektrik Fabrikası İzBB tarafından, Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’den istese de şirket 2008-2009 yıllarında fabrika alanına, ihtiyacı olduğu gerekçesi ile büyük trafo binaları yaptı.
Sonraki yıllarda Alsancak Elektrik Fabrikası ve arazisi, özelleştirme kapsamına alındı. 18 Nisan 2019’da özelleştirme ihalesi yapılan fabrika ve arazisi için Tunç Soyer ve yeni seçilen İzBB Meclisi ihaleye girme kararı alarak ihalede 35 Milyon TL teklif verdi. İhaleye katılan İzBB iştiraki Grand Plaza A.Ş. en uygun teklifi vermesine karşın, kamu teşekkülü olduğu gerekçesiyle ihale 2021’de iptal edildi. Belediyenin kamu yararı gereği taşınmazın kendilerine devri talebi ise reddedildi.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın 2024’te, imar planında yüksekliği 30 kat olan ticaret-turizm alanı olarak imar planını değiştirmek için Konak Belediyesi’nden görüş istemesiyle atıl vaziyetteki alan tekrar gündeme taşınmıştı. 12 Mart 2026’da Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanı kararıyla Alsancak Elektrik Fabrikası ve alanına ait imar planı, 20 kata kadar imara imkan veren şekilde ticaret-turizm alanı ve özel proje alanı olarak değiştirildi.
İzmir Liman Arkası Bölgesi (Darağaç) Endüstriyel Mirası, İzmir Endüstriyel Miras Alanları, İZKA
Liman Arkası Endüstriyel Miras Alanı’ndaki çeşitli binalar ve alanlar Yaşar Müzesi (Eski Un Fabrikası), İzBB Meslek Fabrikası (Tuzcuoğlu Un Fabrikası), İzmir Mimarlık Merkezi (Tekel Bakım Amirliği ve Misafirhanesi), Alsancak Tarihi Havagazı Fabrikası, İzmir Kültür Sanat Fabrikası (Alsancak Tekel Fabrikası) olarak kullanılırken Elektrik Fabrikası başta olmak üzere bölgedeki diğer endüstriyel kültürel miras alanlarının kent hayatının ihtiyaçları ve İzmirlilerin talepleri doğrultusunda kazandırılmasını umuyoruz.
Bu haftanın bültenini nasıl buldun?
Haftaya görüşmek üzere ✌
